Oorzaken

 

 

Omstandigheden
Kindermishandeling, zowel lichamelijk als psychisch, kan in allerlei gezinnen voorkomen. Sommige omstandigheden maken de kans dat het gebeurt groter dan andere:
  • Ouders met problemen
    Veruit de meeste ouders die hun kinderen psychisch mishandelen of verwaarlozen, doen dat niet doelbewust. Ze willen wel beter met hun kind omgaan, maar kunnen het niet. Soms doordat ze verslaafd zijn aan alcohol, drugs of gokken. Soms doordat ze psychisch of lichamelijk ziek zijn en daardoor de behoeften van hun kind uit het oog verliezen. Ook relatieproblemen kunnen een rol spelen. Ouders reageren de spanningen dan af op de kinderen. Sommige ouders weten nauwelijks hoe je met kinderen moet omgaan, omdat ze in hun eigen jeugd zelf slecht zijn behandeld. Niet alle ouders weten welk gedrag normaal is voor een kind. Ze weten niet wat ze wel en niet van een kind op een bepaalde leeftijd mogen en kunnen verwachten. Er zijn ook ouders die denken dat vervelend gedrag van hun kind tegen hen persoonlijk gericht is.
  • Risicofactoren voor kinderen
    Het ene kind is makkelijker dan het andere. Een ‘huilbaby’ of een extreem druk kind vraagt bijvoorbeeld veel geduld en uithoudingsvermogen van de ouders. Een ongepland kind kan het leven van de ouders zó op zijn kop zetten dat de onderlinge spanningen oplopen en uiteindelijk ontaarden in mishandeling. Stiefkinderen lopen ook een groter risico op psychische mishandeling. Sommige stiefouders kunnen een kind uit een eerdere relatie van de partner moeilijk accepteren. Ook adoptiekinderen lopen een groter risico. Adoptiekinderen zijn over het algemeen zeer gewenste kinderen, maar de hoge verwachtingen van het adoptiekind kunnen in de praktijk tegenvallen.
  • Leefomstandigheden
    Slechte huisvesting, werkloosheid en financiële problemen kunnen voor grote spanningen zorgen in een gezin. Deze spanningen kunnen worden afgereageerd op de kinderen. Vooral als zo’n gezin weinig praktische, morele of financiële steun krijgt.

 

Gevolgen
Psychische mishandeling of emotionele verwaarlozing kan een kind voor het leven beschadigen. Veel mensen die er in hun kindertijd mee te maken hebben gehad kampen met angsten, faalangst, stress, grote onzekerheid, depressie en eenzaamheid. Of ze hebben het gevoel steeds afgewezen te worden en kunnen anderen maar moeilijk vertrouwen. Dergelijke psychische problemen kunnen bovendien lichamelijke klachten als hoofdpijn, buikpijn en misselijkheid veroorzaken. Veel kinderen die psychisch mishandeld zijn krijgen later problemen met het aangaan van intieme relaties. Ze zijn wantrouwend, of zó onzeker dat een gelijkwaardige relatie onmogelijk wordt.

 

Psychische hulp nodig
Een aantal slachtoffers wordt op veel latere leeftijd nog achtervolgd door de gebeurtenissen in hun kindertijd, in de vorm van herbelevingen, nachtmerries, angstaanvallen, somberheid, concentratie- en slaapproblemen, woedeaanvallen en huilbuien. Zij hebben daar psychische gezondheidszorg voor nodig. Een deel van deze mensen raakt zelfs (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt. Sommige mensen die in hun jeugd psychisch zijn mishandeld of emotioneel verwaarloosd, zijn daardoor zo beschadigd, dat hun gevoelens zijn afgestompt. Zichzelf verwonden is dan een manier om letterlijk te voelen dat ze nog leven. Er zijn ook slachtoffers die niet meer willen leven en een poging doen tot zelfdoding.

 

Meer of minder ingrijpend
Welk effect de psychische mishandeling of emotionele verwaarlozing heeft op het kind, hangt af van allerlei factoren. Hoe ernstiger en langduriger de mishandeling, hoe ingrijpender de gevolgen. Ook de leeftijd waarop de mishandeling begint en het karakter van het kind zijn van invloed op hoe het kind de ervaringen verwerkt. Mensen in de omgeving van het kind blijken bovendien de psychische beschadiging van het kind te kunnen beperken.