Symptomen ADHD

 

De belangrijkste verschijnselen van ADHD zijn:

• Aandachts- en concentratieproblemen
  Kinderen en volwassenen met ADHD zijn snel afgeleid. Overal zijn prikkels: de telefoon, een kat in de tuin of een klasgenoot die zit te giechelen, maar ook de eigen fantasie en gedachtegang. Bij iemand met ADHD dwaalt de aandacht af bij elke prikkel. Daardoor vergeet hij waar hij mee bezig was. Daardoor maakt hij dingen niet af, begint hij om de haverklap aan iets anders en maakt veel fouten. Verder kunnen kinderen en volwassenen met ADHD moeilijk luisteren en dingen onthouden. Daardoor hebben andere mensen het gevoel nauwelijks contact met hen te krijgen. Ze vergeten afspraken en verjaardagen en raken spullen kwijt.
• Hyperactiviteit of overbeweeglijkheid
  Kinderen met ADHD wiebelen, draaien of friemelen voortdurend of tikken steeds met hun voet op de grond. Ze praten veel en druk. Ze kunnen erg doordraven. Bij volwassenen met ADHD lijkt de hyperactiviteit op het oog vaak afgenomen. Van binnen voelen ze zich echter nog even onrustig als vroeger. Ze hebben geleerd de neiging tot bewegen te onderdrukken. Mensen met ADHD kunnen zich moeilijk ontspannen.
• Impulsiviteit en heftige emotionele uitbarstingen
  Kinderen en volwassenen met ADHD handelen vóór ze denken. Ze doen onbezonnen dingen. Ze vallen mensen in de rede, flappen dingen eruit, geven antwoord voordat de vraag helemaal is gesteld en dringen voor zonder dit in de gaten te hebben.

 

De overige verschijnselen zijn:

• Heftige en onvoorspelbare emotionele uitbarstingen
  Bijvoorbeeld drift- en huilbuien. Dit komt deels door de ADHD, deels uit frustratie doordat veel dingen niet lukken.
• Hoofd- en bijzaken moeilijk kunnen onderscheiden
  Moeite met onderscheid maken tussen hoofd- en bijzaken.
• Moeite met sociale signalen opvangen.
• Weinig gevoel voor tijd en moeite met plannen
  Dit uit zich bijvoorbeeld in te laat komen op afspraken en opdrachten niet op tijd afkrijgen.
• Onhandigheid en houterigheid.
  Vaak vallen en knoeien.

 

Er kan sprake zijn van ADHD wanneer bij een kind of volwassene constant meerdere van deze verschijnselen sterk aanwezig zijn.

 

Bijkomende klachten of problemen
ADHD gaat bij meer dan de helft van de kinderen en volwassenen gepaard met andere psychische klachten, zoals depressie en angst- en dwangstoornissen. Bij kinderen komt de combinatie met leerproblemen, zoals dyslexie (leesblindheid), en agressief gedrag nogal eens voor. Volwassenen hebben soms ook een persoonlijkheidsstoornis, bijvoorbeeld borderline. ADHD kan verder samengaan met eet-, gok-, drugs- of alcoholverslaving.

 

ADHD of niet?
Vaststellen of een kind ADHD heeft, is niet eenvoudig. Het kost tijd. Het onderscheid met de normale, bij de leeftijd horende problemen en drukte is moeilijk te maken. Bovendien kan het kind zich in contact met vreemden, zoals een hulpverlener, in eerste instantie rustig en aangepast gedragen. De situatie is dan zo nieuw en spannend dat het kind geconcentreerd het gesprek kan volgen en opdrachten kan maken. Ook dat bemoeilijkt het stellen van de diagnose.

 

Diagnose bij volwassenen
Wanneer ADHD niet op jonge leeftijd is herkend, is de diagnose op volwassen leeftijd eveneens moeilijk. De hyperactiviteit is vaak wat afgenomen, maar er spelen allerlei andere problemen, zoals relatieproblemen, depressie of angsten. Daarvan is de oorzaak na al die jaren moeilijk te achterhalen.

 

De diagnose
Er bestaat nog geen test voor ADHD. De diagnose wordt gesteld door een gespecialiseerde arts (psychiater, psycholoog). Die baseert zich op gesprekken met en onderzoek van het kind of de volwassene zelf en op informatie van familieleden en uit school(rapporten). Ook bij volwassenen met ADHD wordt voor de diagnose gekeken naar het gedrag als kind. ADHD ontstaat namelijk vóór het zevende jaar. Verhalen van ouders, broers en zussen en de partner zijn belangrijk, omdat iemand met ADHD zelf vaak te weinig zicht heeft op de eigen bijdrage aan de problemen. Ook wordt vaak lichamelijk onderzoek gedaan om andere oorzaken uit te sluiten.