Suïcide

Als iemand geen uitweg meer ziet

Bijna iedereen krijgt weleens te maken met iemand die het niet meer ziet zitten. Bij sommige mensen is die wanhoop zo intens, dat ze rondlopen met plannen om een eind aan hun leven te maken. Ze zijn dan suïcidaal. Een enkeling pleegt echt suïcide. Wellicht bent u van heel nabij bij zo’n situatie betrokken. Bijvoorbeeld omdat uw partner, kind, vriendin, collega of leerling erg somber is en zegt dat hij of zij er geen gat meer in ziet.

Te voorkomen?

U maakt zich zorgen. U vraagt zich af hoe u kunt voorkomen dat die persoon daadwerkelijk een einde aan zijn leven maakt. Op welke signalen moet u moet letten? Doet u er goed aan uw zorgen en vermoedens te bespreken? Misschien heeft uw naaste al eens geprobeerd er een einde aan te maken (een suïcidepoging gedaan). Als die poging geslaagd is, worstelt u nu misschien met verdriet, boosheid, schuldgevoelens en zelfverwijt.

Intens lijden
Soms hoor of lees je,  dat iemand er voor heeft gekozen een einde aan zijn leven te maken. Dat woordgebruik klopt eigenlijk niet. Want suïcide is geen keuze. Het is een manier om een einde te maken aan een ondraaglijke situatie. Mensen doen het omdat ze in hun beleving niet anders meer kunnen. Gevoelens van grote somberheid, wanhoop en uitzichtloosheid beheersen hun bestaan. Het leven is voor hen een hel en daar willen ze uit.

Opeenstapeling van problemen
De gevoelens van somberheid en wanhoop kunnen te maken hebben met ernstige psychische aandoeningen, schokkende en pijnlijke gebeurtenissen of grote tegenslagen of teleurstellingen. Iemand kan ook diep wanhopig zijn door het verlies van een dierbaar persoon, zoals een partner of kind. Of door grote schaamte, het gevoel geen kant uit te kunnen, eenzaamheid, isolement of andere uitzichtloze, sociale omstandigheden. Meestal gaat het om een opeenstapeling van problemen en ervaringen. Maar het kan ook volstrekt onduidelijk zijn waar de gevoelens van wanhoop vandaan komen. Dat maakt ze niet minder hevig, maar vaak wel moeilijker te begrijpen.

Signaal serieus nemen
Bij veel mensen bestaat het idee dat iemand die veel aan suïcide denkt of erover praat, nooit echt een einde aan zijn leven zal maken. Dat is een misverstand. Elke uitspraak in deze richting is een signaal dat serieus genomen moet worden. Hoe langer iemand met suïcidegedachten rondloopt, hoe groter de kans op een poging.

Aandacht vragen
Mensen kunnen een poging doen die weinig kans van slagen heeft. Ze verwonden zichzelf bijvoorbeeld of nemen een overdosis medicijnen. Vaak wil iemand met zo’n poging nadrukkelijk aandacht, begrip en hulp vragen voor zijn situatie. Mensen in de omgeving zien zo’n poging weleens als theater of aanstellerij. Maar achter elke suïcidepoging gaan wanhoop en uitzichtloosheid schuil. Het is erg belangrijk met de suïcidale persoon over deze gevoelens te praten.

Weloverwogen of impulsief?
De meeste mensen die er een eind aan maken, doen dat onverwacht en impulsief. Zo lijkt het voor hun omgeving. Maar echt impulsief is een suïcide zelden. Meestal loopt iemand al maanden of jaren met plannen rond. Tot de laatste weerstand door een bepaalde gebeurtenis gebroken wordt.

Een heel kleine groep mensen stapt uit het leven nadat ze de balans hebben opgemaakt. Deze mensen zijn tot de conclusie gekomen dat ze niets meer van het leven te verwachten hebben.