Wat is posttraumatische stress-stoornis?

Verschijnselen

Mensen hebben een posttraumatische stress-stoornis wanneer de lichamelijke en geestelijke klachten die ze direct na de traumatische ervaring hebben, niet binnen drie maanden verdwijnen. De gebeurtenis heeft een blijvende pijn veroorzaakt en de klachten die het slachtoffer daardoor heeft, beperken hem in zijn dagelijks functioneren. Soms krijgen mensen pas na maanden of jaren last van de traumatische ervaring. Dat geldt bijvoorbeeld voor slachtoffers van incest en mensen met oorlogservaringen, of mensen die wegens hun politieke of religieuze opvattingen of etnische afkomst vervolgd of gemarteld zijn.

De posttraumatische stress-stoornis gaat verder vaak gepaard met gevoelens van depressie en angst of uit zich in onverklaarbare lichamelijke klachten en pijn.

De verschijnselen van posttraumatische stress wisselen elkaar af: het ene moment heeft het slachtoffer last van herbelevingen, dan weer overheersen vermijding en gevoelens van emotionele verdoving en gevoelloosheid.

Herbeleving

• Tijdens herbelevingen dringt de schokkende gebeurtenis zich in beeld, geur, geluid, smaak en lichamelijke gevoelens onontkoombaar aan de persoon op. Deze beleeft alles opnieuw, alsof het op datzelfde moment gebeurt
• Nachtmerries en onrustig slapen
• Terugkerende herinneringen en gedachten aan de gebeurtenis
• Regelmatig terugkerende heftige angstreacties, met hartkloppingen en ademhalingsmoeilijkheden, hevig trillen en zweten, verlamd zijn van schrik of de neiging weg te rennen. Deze reacties komen vooral op in situaties die aan de gebeurtenis herinneren.

Vermijding

• De hele gebeurtenis of bepaalde momenten eruit vergeten: verdringing
• Gevoelloosheid en leven op de automatische piloot
• Ontkenning van het gebeurde en ervoor wegvluchten, bijvoorbeeld in keihard werken of overmatig drinken
• Er niet over willen praten en zichzelf afsluiten voor anderen
• De plaats van het gebeurde en situaties die eraan herinneren uit de weg gaan.

Vermijding beschermt tegen de heftige emoties die een traumatische ervaring oproept. Het zorgt ervoor dat vrijwel ondraaglijke herinneringen slechts stukje bij beetje tot iemand doordringen.

Verschijnselen van spanning en verhoogde waakzaamheid

• Gespannenheid, gejaagdheid, geen rust of geduld hebben en constant alert zijn
• Schrikachtigheid en overgevoeligheid
• Prikkelbaarheid, woede-aanvallen en huilbuien
• Somberheid en gebrek aan plezier en interesse
• Grote vermoeidheid, maar slecht in- of doorslapen
• Concentratieproblemen.

Overige verschijnselen

• Zichzelf verwijten maken en de schuld geven van het gebeurde
• Minderwaardigheidsgevoelens
• Roekeloos gedrag, drank- en drugsmisbruik.