Electro Convulsie Therapie

• Wat is Electro Convulsieve Therapie
• Wanneer wordt ECT toegepast
• Hoe ziet een behandeling met ECT eruit
• Risico’s van ECT
• Hoe effectief is ECT
• Wat als de patiënt niet in staat is zelf te beslissen

Electro Convulsieve Therapie (ECT) is een behandeling waarbij met behulp van elektrische stroom de hersenen worden beïnvloed. Vroeger werd het elektroshockbehandeling genoemd. ECT wordt in Nederland relatief weinig toegepast. Toch is het een werkzame en veilige behandeling voor depressies.

Voordat ECT wordt toegepast, zullen bijna altijd eerst medicijnen tegen depressie worden geprobeerd. Als blijkt dat deze medicijnen niet het gewenste effect hebben of zeer veel, eventueel gevaarlijke, bijwerkingen veroorzaken kan tot ECT worden besloten. De voor- en nadelen van deze behandeling worden altijd uitvoerig besproken met de patiënt en/of diens verwanten. In principe mag pas tot ECT worden overgegaan als de patiënt zelf met deze behandeling instemt.

ECT wordt onder narcose uitgevoerd. Als de narcose is ingetreden en alle spieren zijn verslapt, worden de stroomstootjes toegediend via elektroden die op het hoofd zijn geplaatst. Het toedienen van de stroomstootjes duurt slechts enkele seconden, waarna meteen een samentrekking in de hersenen (convulsie) optreedt. Tijdens een convulsie is de elektrische activiteit van de hersenen tijdelijk sterk verhoogd. De duur van de convulsie varieert van ongeveer een halve minuut tot maximaal twee minuten en uit zich in zeer lichte spiertrekkingen (bijvoorbeeld knipperen met de oogleden en/of bewegingen in handen en voeten).

ECT wordt meestal gegeven in de vorm van een kuur met een frequentie van twee, eventueel drie behandelingen per week. Over het algemeen heeft ECT pas na vier tot zes behandelingen effect en meestal heeft men ongeveer acht tot tien behandelingen nodig om het gewenste resultaat te bereiken. In uitzonderingsgevallen wordt de kuur langer voortgezet.

Na afloop van de ECT-kuur wordt de behandeling meestal voortgezet met antidepressiva. De medicijnen worden gegeven om een terugval te voorkomen.

Van ECT werd lange tijd beweerd dat het een gevaarlijke behandeling zou kunnen zijn met ernstige bijwerkingen. Op deze bijwerkingen en de mogelijkheden ze zoveel mogelijk tegen te gaan, wordt hier nader ingegaan.

Sommige mensen hebben na de ECT-behandeling last van hoofdpijn of voelen zich beroerd. Anderen zijn wat verward of hebben geheugenproblemen, maar er zijn ook patiënten die nergens last van hebben.

Wat betreft geheugenproblemen worden door sommige patiënten vooral gebeurtenissen uit de periode dat zij ECT kregen, minder goed onthouden. Dit geldt niet alleen voor de dagen waarop de behandeling plaatsvond, maar ook voor de dagen er omheen.

Wanneer met ECT wordt gestopt, herstelt het geheugen zich weer snel. De herinnering aan de gebeurtenissen uit het wat verdere verleden herstelt zich binnen enkele maanden volledig (als het al was verstoord). Patiënten zullen zich dan ook de meeste dingen uit de periode waarin ECT werd toegepast weer beter kunnen herinneren.

Door tijdens de narcose de patiënt met zuurstof te beademen, treden al veel minder geheugenstoornissen op dan vroeger. Verder kunnen de nadelige effecten op het geheugen worden verminderd door zo min mogelijk en gedurende een zo kort mogelijke tijd stroom toe te dienen. En de stroom zo veel mogelijk door slechts één hersenhelft te leiden: niet door de hersenhelft waarin het taalcentrum is gelegen. Op deze manier blijven de taal- en geheugenfuncties voor het grootste deel onaangetast.

Jaarlijks ondergaan in Nederland enkele honderden patiënten deze behandeling. In ruim 50% is dat met goed tot zeer goed resultaat. Een probleem met ECT is dat het effect soms tijdelijk is. Bijna altijd moet na een succesvolle behandeling toch weer tot een behandeling met antidepressiva worden overgegaan om een terugval te voorkomen. Dit lijkt in strijd met de hierboven genoemde reden om voor ECT te kiezen. Toch is dat niet zo. Omdat na ECT een nieuwe situatie is ontstaan kunnen antidepressiva nu wel werken of minder bijwerkingen hebben.

In uitzonderingsgevallen wordt ECT ook wel eens toegepast bij patiënten met andere psychiatrische aandoeningen, zoals een manie of een psychose (schizofrenie) waarbij medicijnen onvoldoende helpen.

Wanneer de patiënt zelf niet in staat is te beslissen, kan toestemming verleend worden door bijvoorbeeld de partner of familie van de patiënt. Toepassing tegen de zin van de patiënt wordt vermeden en is alleen aanvaardbaar als ook een andere psychiater (die de patiënt niet kent en die van buiten het ziekenhuis of de inrichting komt) van de noodzaak van een behandeling met ECT overtuigd is. Hierbij speelt mee of de situatie zonder toepassing van ECT gevaarlijk is. Bijvoorbeeld vanwege het risico op zelfdoding of van lichamelijke uitputting.