Seizoensgebonden depressie

• Winterdepressie
• Winterblues
• Oorzaken van winterdepressie en winterblues
• Lichttherapie

Depressieve stemmingen tijdens het najaar, de winter en het vroege voorjaar zijn voor veel mensen elk jaar een terugkerend probleem. Meer dan 1,2 miljoen mensen in Nederland hebben hier in meer of mindere mate last van. Bij ongeveer 450.000 van hen is sprake van een winterdepressie. Mensen die last hebben van deze vorm van depressie komen tijdens de winterperiode vrijwel tot niets.

Winterdepressie kan iedereen krijgen. Maar vooral vrouwen in de leeftijd van 13 tot en met 55 jaar hebben er een grotere gevoeligheid voor. Gelukkig is lichttherapie een doeltreffende behandeling die de meeste mensen uitkomst biedt.

Stemmingsklachten tijdens de herfst, winter en vroege voorjaar kunnen worden onderverdeeld op basis van ernst. De ernstige vorm is de winterdepressie (Seasonal Affective Disorder, SAD). De mildere variant is de winterblues (Subsyndromal Seasonal Affective Disorder, S-SAD).

De voornaamste klachten van een winterdepressie zijn:

• somberheid, neerslachtigheid
• veel slapen, soms zelfs meer dan 14 uur per dag
• veel eten, met name koolhydraatrijk voedsel
• gewichtstoename
• prikkelbaarheid
• vermoeidheid
• neiging zich in zichzelf terug te trekken.

De klachten dienen minimaal twee jaar achtereen in het winterseizoen te bestaan om te kunnen spreken van een winterdepressie. De verschijnselen beginnen vaak tijdens de herfst, verhevigen in de winter en verdwijnen in de loop van de lente.  

Mensen met winterblues zijn niet ziek, maar hebben wel klachten. Deze klachten zijn hetzelfde als bij winterdepressie maar minder ernstig. Verschijnselen als somberheid, neerslachtigheid of depressie treden bij winterblues niet op.

De oorzaak van de winterdepressie en winterblues wordt vooralsnog toegeschreven aan de vermindering van de hoeveelheid licht in de herfst, winter en vroege voorjaar. Hierdoor ontstaat een ontregeling van het dag-nachtritme, dat met name van invloed is op de slaap en op de stemming.

Ongeveer 10% van de Nederlandse bevolking is niet voldoende in staat zich aan te passen aan de veranderende hoeveelheid licht tijdens de verschillende seizoenen. Het hormoon melatonine speelt hierin waarschijnlijk een grote rol. Dit hormoon wordt ’s nachts aangemaakt. Tijdens de ochtend, onder invloed van licht, dient de aanmaak onderdrukt te worden.

Lichttherapie is inmiddels een volkomen geaccepteerde behandeling van seizoensgebonden stemmingsklachten. Lichttherapie reguleert op kunstmatige wijze de natuurlijke aanmaak van melatonine en herstelt daarmee het dag-nachtritme. Het is een kuur waarbij door middel van specifiek soort sterk licht, zonder UV-straling, via de ogen het dag-nachtritme direct wordt beïnvloed.

Lichttherapie is bij de meeste mensen met winterdepressie en winterblues effectief en is gemakkelijk te ondergaan. Het werkt niet verslavend en is zeer veilig.